0B1EC081-7F12-4C67-AC19-1ED10CF0505AArrow downArrow rightArrow rightArrow upCalendarClose984D9BFC-BA95-41CD-AA38-65F5DB27F79DLocation (large)Location (small)MenuNetvliesPlaySearchFacebookInstagramLinkedinTwitter

Avond van het jonge talent

Vijf jonge fotografen vertellen over hun in thematiek en verbeelding totaal verschillend werk. Waar Gert Verbelen de realiteit van het dagelijks leven zoekt in het geografische middelpunt van alle Eurozone-landen, schept Martha Kamminga een magische wereld met de Fantasievoeder, Twijfelaar en Waarheidsjager. Tessa Van Thielen spot met de zogenaamd 'serieuze' gesprekken over de natuur, Yves Kerkhoffs reflecteert op hoe we de wereld via onze beeldschermen beleven en Tom Callemin schept een wereld tussen fictie en realiteit op een wijze die de onderwerpen je in het gezicht duwt. Roel Stavorinus ging met hen in gesprek.

26 september 2014
Tekst: Carla van Gaalen


Podium via Academieproject
Alle vijf hebben zij meegedaan aan het Academieproject warin BredaPhoto en zes kunstopleidingen in Nederland en België samenwerken om jonge talenten een podium te geven. Uit de 120 studenten die deze keer meedongen naar een expositieplek hebben vijftien studenten een plek verworven, onder wie deze vijf.

Grenzen passeren en opzoeken
Voor zijn project Naar de Kern passeerde Gert Verbelen (België, 1987) de grenzen van alle achttien Eurozone-landen. Op het geografisch exacte middenpunt fotografeerde hij alleen dat wat zich daar op dat moment afspeelde. Het project realiseren kon alleen door zichzelf grenzen te stellen. De omvang noodzaakte hem te focussen, zijn camera was het medium om in contact te raken. Het was ook een reis naar zijn persoonlijke grenzen, op zoek naar zijn basis, uitvinden wat belangrijk is en zelfrelativering.

Hier is niks speciaals
In iedere plaats die hij bezocht, leek de tijd stil te staan. ‘Je hebt alleen jezelf en je camera, daardoor sta je voor alles open.’ Regelmatig vroegen mensen hem, ´waarom kom je hier, hier is niks speciaals´. ´Zelf dacht ik ook, waar ben ik aan begonnen, ik heb vaak op mijn kamer gesakkerd omdat er op mijn foto’s weer niks te zien was.’ Hij leerde dat ‘kleine dingen’ na maanden toch van belang kunnen worden. ‘Dat is het mooie van fotografie, wie goed kijkt, ziet overal verhalen.’

Mensen trekken weg
Het lijkt een romantisch uitgangspunt de realiteit was eerder schrijnend. Er is veel eenzaamheid door de globalisering, mensen trekken weg. ‘Ik heb gelogeerd bij mensen die wenen omdat zij hun kinderen niet zien.’ Het project is voor hem niet klaar, telkens maakt hij weer andere selecties. Een boek komt er daarom pas over minimaal een jaar denkt hij.

Lapis // I want to return to the real world
Martha Kamminga (Nederland, 1990) bouwt in Lapis // I want to return to the real world (2014) haar eigen wereld. Zij voert daarin drie karakters op. De Waarheidsjager leeft in een wereld van absolute waarheid. De Fantasievoeder leeft zijn eigen fantasieën en de Twijfelaar staat tussen hen in. Lapis, in steen gestolde lava, is het overkoepelende element. Het staat symbool voor het verlangen naar een vaste kern. De figuren en het verhaal zijn in een wisselwerking ontstaan en gaan over het vinden van waarheid.

Greep krijgen
Dat het verhaal nogal indirect is, doet niets af aan de strekking. In de ‘Lapis wereld’ is een volledig eigen verhaal te vinden, dat positief of negatief kan uitpakken, hoe leer je daar mee om te gaan? Of zoals filosoof Maarten Doorman in zijn inleiding van de BredaPhoto in relatie tot Martha Kamminga’s werk schrijft: ‘We kijken naar wat we zien en naar wat de fotograaf ensceneerde, maar we weten dat we pas greep krijgen op deze werkelijkheid als we proberen los te laten wat we zien zonder in gratuit gespeculeer te vervallen.’

Stop met al te serieuze toon
Met de stop-motion film Repeat after me maakt Tessa Van Thielen (België, 1992) korte metten met de al te serieuze toon waarmee vaak over de natuur wordt gepraat. In Repeat after me visualiseert zij met papieren vormen en afbeeldingen, die dan weer afgedekt, verfrommeld of verscheurd worden een veertigtal grote abstracte natuurfenomenen. Een computerstem somt de verbeelde situaties op; tsunami, kosmos, wervelstorm.

Hoogtepunt
Haar beeldtaal kwam als vanzelf en ze had nog nooit een film gemaakt. Tessa ziet het filmen als afwisseling van het fotograferen. Uitsluitend het één of het ander doen lijkt haar saai. De Volkskrant noemde haar stop-motion één van de vijf hoogtepunten van BredaPhoto. Hoe kwam dat over? ‘Ik verschoot wel. Het is een grappig iets, het filmpje is als een opluchting, speels.’

Fremdkörper
Tom Callemin (België 1991) kon er niet bij zijn. Hij gaf in een korte film commentaar op zijn werk, dat ook door de Volkskrant werd opgepikt als een van de vijftien ‘must-sees’ dit culturele seizoen. Zijn foto’s, in zwart/wit en geflitst tegen een donkere achtergrond, tonen onder meer een huis, een man met een meisje beiden met de handen voor het gezicht, een kooi en twee bomen. Inhoudelijk lijken ze niets met elkaar te maken te hebben, de beeldtaal koppelt ze aan elkaar. Ook is zijn video-installatie Fremdkörper te zien. Een vrouw in smetteloos witte bloes heft haar gezicht naar het licht en een getroebleerde man, naakt, bedekt met tatoeages, beweegt met neergeslagen blik onrustig heen en weer.

‘Some things can never be clearly seen’
Aanleiding hiervoor zijn de beelden van psychiatrisch patiënten in hun volle verwarring, die een psychiater eind 19e eeuw publiceerde. Werden de patiënten als acteurs ingezet om de symptomen te demonstreren, vraagt hij zich af. Een vraag die hij in zijn film vervolgt met een citaat van James Elkins: ‘Some things can never be clearly seen, no matter how much we may want to see them.’

Wiens perspectief en realiteit?
Apparatus van Yves Kerkhoffs (België, 1988) bestaat uit foto’s, filmstills, video’s en tekstfragmenten, handelend in en over oorlogsgebieden. Het is niet duidelijk vanuit wiens perspectief en realiteit wordt gefilmd. De piloot die zijn onbemande drone in een huis laat inslaan, ziet iets op zijn scherm: ‘we have killed a child, no, it is a dog, a dog with two legs?’. De man die onbedoeld de sluipschutter filmt die hem zal doden. De militair die twee aan parachutes neerdalende helikopterpiloten vastlegt; van twee witte stippen veranderen zij in mensen die onthoofd zullen worden.

De wereld via apparaten
We zijn gewend de wereld via apparaten te bekijken. Wat doet dit met de manier waarop wij naar die wereld kijken en interpreteren? Is het echt? ‘Alles kan alles zijn en niets niets’, zegt Yves Kerkhoffs. Zijn werk is een reflectie op wat beeld doet in het kijken en bekeken worden.

Ethiek
Mag je dergelijke beelden zomaar gebruiken, een terechte ethische vraag, zonder een echt duidelijk antwoord. Wordt het gebruik gelegitimeerd omdat het extreme voorbeelden zijn van wat we allemaal zien en denken mee te maken? En wat moet ervan achterblijven? ‘Het beeld primeert.’ Yves Kerkhoffs voelt zich een beeldenmaker die iets zegt over beelden.

Stap opzij
Het project is geen stap vooruit, eerder een stap opzij. ‘Ik kan me echt niet voorstellen hoe het daar is, ik ben er niet geweest.’ Toch voelde hij zich er een deel van worden. De beelden vragen om een context, wellicht tegen het journalistieke aan. De fotograaf kanaliseert, zodat het onderwerp, de inhoud beter is te plaatsen. Het genre is niet belangrijk, wel het doorgronden wat het beeld inhoudt. Is het wel zoveel omvattend? vraagt Tessa zich hardop af. ‘Een fotograaf hoeft niet per se de context te geven. Is het nodig om een dergelijke bevoorrechte positie te hebben?’

De toekomst
Alle vijf willen zij zaken aan de kaak stellen en hebben hierin een enorme ambitie. Hoe gaan ze dat financieren? Met commercieel werk? En is er door de belangstelling van de pers druk ontstaan om weer te moeten presteren, de aandacht vast te houden? Commercieel werken is voor Yves en Martha geen optie. Bruiloften fotograferen, Martha deed dit een poos. Ze is ermee gestopt, het maakte haar niet vrolijk. En volgens Yves geeft commercieel werken geen ruimte, ‘je kunt beide niet half doen’.

Prestatiedruk
Over de druk om te presteren zegt Gert het toch liever bij de toevalsmomenten te houden, dan krampachtig aan een volgend project te beginnen, ook al betekent dat geen inkomen. ‘Een heel romantisch idee’, zegt Yves met een knipoog, zelf werkt hij nu als kok. Voor Martha en Tessa is een beetje druk om te presteren wel prettig. De pers warm houden? Geen specifiek doel voor Tessa: ‘Als dat gebeurt, dan gebeurt dat.’

Waar zijn zij te zien?
Yves Kerckhoffs, Apparatus, Breda’s Museum
Martha Kamminga, Lapis // I want to return to the real world, Club Solo
Tessa Van Thielen, Repeat after me, SBK Breda
Gert Verbelen, Naar de kern, Chassépark XL
Tom Callemin, foto’s en video-installatie Fremdkörper, Club Solo